Jesteś tutaj: Str. główna>Zabytki Krakowa>Stare Miasto>Galeria "Sukiennice"> J.Chełmoński
                 Strona główna>Muzea Krakowa>Galeria "Sukiennice"> Józef Chełmoński
  JÓZEF CHEŁMOŃSKI



  Józef Marian Chełmoński (1849 - 1914) urodził się w miejscowości Boczki w powiecie łowickim na małym folwarku zarządzanym przez ojca Adama, matką była Izabela z Łoskowskich. Skromne uposażenie rodzony zezwalało na naukę chłopca w powiatowej szkole w Warszawie, następnie w Łowiczu, stancję dla Józia każdorazowo Chełmońscy organizowali w kręgu rodzinnym.

  Początki fascynacji malarstwem czytelne są w listach do rodziców z tego okresu, korespondencja bogato nasycona jest rysunkami. Józef uczył się w pracowni Wojciecha Gersona w Warszawskiej Klasie Rysunkowej. Wojciech Gerson jako pedagog zezwalał na mnogość eksperymentów, podkreślał rozwój indywidualny artysty, wyznaczkimiem którego miała być ścieżka dyktowana "Trattao della pittura" Leonarda da Vinci (pozycję tę Gerson przełożył na język polski). Dzięki protekcji nauczyciela w 1860 roku Józefowi Chełmońskiemu udaje się umieścić w oficjalnej galerii "Zachęta" dwa obrazy "Czarny koń unoszący sanki" oraz "Chłopak i dziewczyna". Mimo problemów finansowych Chełmoński tworzy z rozmachem: "Wypłata robocizny", "Grabienie siana", "Na cudzym pastwisku", "Odlot żurawi", "Sobota na folwarku", stając się świetnym obserwatorem rzeczywistości, w której każdy obiekt może stać się fascynujący modelem.

  W roku 1870 zmarł ojciec Chełmońskiego, co znacznie pogorszyło sytuację życiową Józefa. Wsparcie Maksymiliana Gierymskiego, który urządził loterię na swój obraz "Powrót Pana Tadeusza", a uzyskane środki przekazał Chełmońskiemu, pozwoliły na wyjazd Józefa do Monachium. W styczniu 1872 malarz wstępuje do monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie udaje mu się studiować rysunek pod kierunkiem Alojzego Strähubera oraz Hermanna Anschütza. Stolica Bawarii to czas przyjaźni z przebywającymi tu malarzami Stanisławem Witkiewiczem oraz Adamem Chmielowskim. W kwietniu 1872 roku zostaje odznaczony brązowym medalem za studia z rysunku. Następny rok był momentem kształtowania się idei malarskiej u Chełmońskiego, powstają wówczas "Powrót z balu", "Sprawa u wójta", "Zjazd na polowanie". Kolejne obrazy są coraz lepiej przyjmowane przez publiczność i nabywców, co prowadzi do niezbyt dokładnego wykańczania prac oraz powtarzalnośći tematów "Trójka", "Czwórka".

  Rok 1874 przynosi przeprowadzkę do Warszawy i organizację nowej pracowni w Hotelu Europejskim. Oryginalny styl Chełmońskiego został dostrzeżony, jego prace, gorąco polecane przez rzeźbiarza i malarza Cypriana Godebskiego, znalazły nabywców, co pozwoliło artyście udac się do Paryża. Zdobywa uznanie we francuskiej stolicy, oficjalny Salon paryski staje się dla niego przepustką do świata opłacanych malarzy. Świeżość spojrzenia, tematyka prac i ich kolorystyka były tak odległe od wątków francuskich czy niemieckich, że obrazy Chełmońskiego kupowane są masowo przez Amerykanów. "Roztopy", "Noc księżycowa", "Stróż nocny", "Sprawa u wójta", "Przed karczmą" - to prace malowane szybko, lecz z wielką dbałością o kompozycję. Józef Chełmoński spędził w Paryżu 12 lat, żyjąc jak milioner (w ogródku rosła sosna sprowadzona spod Częstochowy). Krytyka oczywiście nie omija prac artysty, słynne "Babie lato" doprowadziło literatów do kampanii o "czyste stopy wieśniaczki".

  W 1878 roku wyjeżdża do Polski, gdzie zawiera związek małżeński z 17-letnią Marią Szymanowską, pierworodną córkę do chrztu podawać będą Helena Modrzejewska i Bohdan Zaleski. Życie na zbyt wysokiej stopie urwało się nagle po wprowadzeniu wygórowanych ceł w Stanach Zjednoczonych. Rodzina Chełmońskich (wówczas już 6-osobowa) zaczyna ograniczać koszty, w 1887 roku przeprowadzi się do Kuklówki pod Warszawą. Dla pracy artystycznej jest to okres dojrzałego spełnienia, eksperymentów pejzażowych, marzeń o "sztuce czystej" wespół z profesorem Janem Stanisławskim. Efekty sielskiego nastroju odczytujemy w "Bocianach", "Owczarku", "Wnętrzu chaty na Polesiu", "Nocy gwiaździstej", "Przed burzą", "Czajkach", "Kaczeńcach", "Sójce", czy "Powitaniu słońca". Józef Chełmoński zmarł w swej ukochanej Kuklówce w 1914 roku, pochowano go na wiejskim cmentarzu w Ojrzanowie.

 W galerii w Sukiennicach znajdują się:

  Czwórka - motyw rozpędzonego zaprzęgu. "Czwórka" znajdująca się w Sukiennicach jest największym obrazem Józefa Chełmońskiego. Malarz wielokrotnie wykorzystywał motyw pędzących koni, malując tzw. trójki i czwórki, sprzedawane europejskim kolekcjonerom. Na zamku w Pieskowej Skale znajduje się nieco mniejszy obraz "Czwórki".

  Inne obrazy: Żurawie, Na folwarku, Na jarmarku, Droga w lesie, Noc gwiaździsta, Świt, Dniestr w nocy, Burza, Owczarek.


  Literatura:

 • Sławomir Gowin "Józef Chełmoński" Edipresse, Warszawa 2006

GALERIA
JÓZEF CHEŁMOŃSKI

Bronisław Abramowicz
Tadeusz Ajdukiewicz
Kazimierz Alchimowicz
Marcello Bacciarelli
Stanisław Wojciech Bergman
Jan Nepomucen Bizański
Anna Bilińska-Bohdanowiczowa
Józef Brandt
Józef Chełmoński
Adam Chmielowski
Feliks Cichocki - Nałęcz
Władysław Ciesielski
Walery Eljasz-Radzikowski
Julian Fałat
Franciszek Faliński
Jan Zachariasz Frey
Wojciech Gerson
Aleksander Gierymski
Maksymilian Gierymski
Jan Nepomucen Głowacki
Maurycy Gottlieb
Józef Grassi
Stanisław Grocholski
Artur Grottger
Rafał Hadziewicz
Samuel Hirszenberg
Leon Kapliński
Roman Kochanowski
Juliusz Kossak
Franciszek Kostrzewski
Aleksander Kotsis
Per Krafft Starszy
Teofil Kwiatkowski
Ludwik de Laveaux
Jan Chrzciciel Lampi
Hipolit Lipiński
Władysław Łuszczkiewicz
Jacek Malczewski
Władysław Malecki
Stanisław Masłowski
Jan Matejko
Paweł Merward
Piotr Michałowski
Jan Piotr Norblin
Józef Oleszkiewicz
Aleksander Orłowski
Józef Peszka
Henryk Pillati
Maksymilian Antoni Piotrowski              
Józef Pitschmann
Witold Piwnicki
Jan Bogumił Plersch
Aleksander Płonczyński
Kazimierz Pochwalski
Władysław Podkowiński
Witold Pruszkowski
Henryk Rodakowski
Zygmunt Sidorowicz
Henryk Siemiradzki
Józef Simmler
Franciszek Smuglewicz
Michał Stachowicz
Teodor Baltazar Stachowicz
Jan Stanisławski
Wojciech Korneli Stattler
Wandalin Strzałecki
January Suchodolski
Józef Szermentowski
Pantaleon Szyndler
Saturnin Świerzyński
Jakub Tatarkiewicz
Lucjan Wędrychowski
Stanisław Witkiewicz
Kazimierz Wojniakowski
Leon Wyczółkowski
Franciszek Żmurko


PRZEWODNICY PO KRAKOWIE
os. Ogrodowe 18/23, 31-916 Kraków
tel. +48 885 616 358
WYCIECZKI PO
KRAKOWIE
WYCIECZKI PO
MAŁOPOLSCE
CENNIK
KONTAKT
WYCIECZKI SZKOLNE
PIELGRZYMKI
STRONA GŁÓWNA
MUZEA KRAKOWA
TEATRY KRAKOWA
KONCERTY
INNE ATRAKCJE
IMPREZY CYKLICZNE
NIEPEŁNOSPRAWNI
TURYŚCI
INDYWIDUALNI
NOCNE ZWIEDZANIE
Z 'SOWĄ'
GRUPY PRACOWNICZE
ZABYTKI KRAKOWA
MAŁOPOLSKA
KRAKOWIANIE
KULTURA I HISTORIA KRAKOWA
TANIE NOCLEGI
W KRAKOWIE