Jesteś tutaj: Strona główna>Zabytki Krakowa>Stare Miasto>Galeria "Sukiennice"> A.Orłowski
                 Strona główna>Muzea Krakowa>Galeria "Sukiennice"> Aleksander Orłowski
  ALEKSANDER ORŁOWSKI



  Aleksander Orłowski (1777 Warszawa - 1832 Petersburg) urodził się w niezamożnej rodzinie, ojciec Aleksandra przez lata prowadził dom zajezdny w Siedlcach, które należały wowczas do Aleksandry Michałowej Ogińskiej. Jako mały chłopiec często przebywał w karczmie, obserwując przybyłych, jego ulubioną zabawą były rysunki węglem na bielonych ścianach zajazdu. Talent chłopca wychwycili Izabela i Adam Czartoryscy, bawiąc przejazdem w karczmie po drodze do "Aleksandrii" Ogińskich. Dzięki Adamowej Czartoryskiej Aleksander Orłowski zaczął pobierać nauki u Jana Piotra Norblina w Warszawie. Norblin jako pedagog był nowatorem, swoim uczniom nakazywał obserwację życia ulicznego, robienie szkiców rodzajowych, zamiast odtwarzania tematów klasycznych, biblijnych, mitologicznych. Poza tematyką prac szkoła Norblina przełoży się w życiu Orłowskiego również na wybór techniki malarskiej - najchętniej sięgał po ołówek i pióro, stał się utalentowanym rysownikiem.
  W 1794 roku siedemnastoletni Aleksander wstąpił w szeregi wojska Insurekcji Kościuszkowskiej jako niezarejestrowany ochotnik (na regularną służbę był zbyt młody). Pod Zegrzem został ranny i powrócił do Warszawy. O ciężkiej sytuacji materialnej Orłowskiego dowiedział się uczeń Bacciarellego Kazimierz Wojniakowski i to jego zabiegom zawdzięcza Aleksander wprowadzenie do towarzystwa księcia Józefa Poniatowskiego. Na salonach zasłynął jako niezrównany rysownik, karykaturzysta, improwizator, portrecista koni i malarz scen batalistycznych. Jednym z tematów były powracające sceny z powstania kościuszkowskiego, na które łaskawym okiem spoglądał książę Pepe.
  Orłowski bywał na obiadach u Sołtyków w towarzystwie patriotów - Stanisława Staszica, Franciszka Dmochowskiego, Tadeusza Czackiego. Pokłosiem spotkań był złośliwy wierszyk Dmochowskiego: "Jeszcze Polak po polsku i pisze, i czyta, bo nie cała Warszawa jest blachą pokryta" - przytyk w stronę Pałacu Pod Blachą, gdzie ze względu na francuską kochankę księcia Pepe, panował język francuski.
  W celu zabezpieczenia swojego bytu podejmował się również artysta prac zleconych - rozpoczął wykonanie sztychów na miedzi ilustracji do książki "O litewskich i polskich prawach" dla Tadeusza Czackiego. Z okresu warszawskeigo zachowało się wiele prac na tematy batalistyczne w pracach "Lisowczyk na koniu", "Walka o sztandar", "Bitwa pod Racławicami", "Na szańcach" i rodzajowe "Tadeusz Kościuszko wzięty do niewoli pod Maciejowicami".
  Jako już ukształtowany artysta wyjechał Orłowski do Petersburga do Akademii Sztuk Pięknych. Dzięki listom polecającym od Stanisława Kostki Potockiego został przedstawiony wielkiemu księciu Konstantemu, bratu cara, i zdobył jego uznanie rysunkiem grenadiera. Carewicz rozkochany w wojsku, paradach i mundurach zaproponował Orłowskiemu stanowisko nadwornego malarza, oczekując od artysty dzieł batalistycznych. Rozpoczęta właśnie kampania napoleońska pozwoliła malarzowi zapoznać się z całą galerią typów ludzkich - do Petersburga przybywały pułki pospolitego ruszenia - Kirgizów, Baszkirów, Kozaków uralskich, Mandżurów, Czerkiesów. Orłowski z zapałem szkicował egzotycznych jeźdźców w dekoracyjnych szatach, z łukami i kindżałami. Stanowisko nadwornego malarza zobowiązało go do wykonania projektów umundurowania cesarskiego batalionu milicji i pułków gwardii.
  Aleksander Orłowski był artystą cenionym przez jemu ówczesnych tak wielce, że przedostał się na karty 'Pana Tadeusza'. Mickiewicz pisze tak:

                                    Nasz malarz Orłowski,
Przerwała Telimena, miał gust Soplicowski,
(Trzeba wiedzieć, że to jest Sopliców choroba,
Że im oprócz Ojczyzny nic się nie podoba).
Orłowski, który życie strawił w Peterburku,
Sławny malarz (mam jego kilka szkiców w biurku),
Mieszkał tuż przy cesarzu, na dworze, jak w raju,
A nie uwierzy Hrabia, jak tęsknił do kraju,
Lubił ciągle wspominać swej młodości czasy,
Wysławiał wszystko w Polszcze: ziemię, niebo, lasy...

Mickiewicz nie jest jedynym, który uwiecznił Orłowskiego w Literaturze. Aleksander Puszkin w poemacie 'Rusłan i Ludmiła' pisze o Orłowskim: Ołówek lotny w rękę chwyć, rysuj, Orłowski, noc i bitwę. W Sukiennicach znajdują się dwa obrazy typowe dla artysty, oba przedstawiające sceny batalistyczne.


Literatura:

• Halina Cękalska-Zborowska, Aleksander Orłowski, Warszawa 1962

Bronisław Abramowicz
Tadeusz Ajdukiewicz
Kazimierz Alchimowicz
Marcello Bacciarelli
Stanisław Wojciech Bergman
Jan Nepomucen Bizański
Anna Bilińska-Bohdanowiczowa
Józef Brandt
Józef Chełmoński
Adam Chmielowski
Feliks Cichocki - Nałęcz
Władysław Ciesielski
Walery Eljasz-Radzikowski
Julian Fałat
Franciszek Faliński
Jan Zachariasz Frey
Wojciech Gerson
Aleksander Gierymski
Maksymilian Gierymski
Jan Nepomucen Głowacki
Maurycy Gottlieb
Józef Grassi
Stanisław Grocholski
Artur Grottger
Rafał Hadziewicz
Samuel Hirszenberg
Leon Kapliński
Roman Kochanowski
Juliusz Kossak
Franciszek Kostrzewski
Aleksander Kotsis
Per Krafft Starszy
Teofil Kwiatkowski
Ludwik de Laveaux
Jan Chrzciciel Lampi
Hipolit Lipiński
Władysław Łuszczkiewicz
Jacek Malczewski
Władysław Malecki
Stanisław Masłowski
Jan Matejko
Paweł Merward
Piotr Michałowski
Jan Piotr Norblin
Józef Oleszkiewicz
Aleksander Orłowski
Józef Peszka
Henryk Pillati
Maksymilian Antoni Piotrowski              
Józef Pitschmann
Witold Piwnicki
Jan Bogumił Plersch
Aleksander Płonczyński
Kazimierz Pochwalski
Władysław Podkowiński
Witold Pruszkowski
Henryk Rodakowski
Zygmunt Sidorowicz
Henryk Siemiradzki
Józef Simmler
Franciszek Smuglewicz
Michał Stachowicz
Teodor Baltazar Stachowicz
Jan Stanisławski
Wojciech Korneli Stattler
Wandalin Strzałecki
January Suchodolski
Józef Szermentowski
Pantaleon Szyndler
Saturnin Świerzyński
Jakub Tatarkiewicz
Lucjan Wędrychowski
Stanisław Witkiewicz
Kazimierz Wojniakowski
Leon Wyczółkowski
Franciszek Żmurko


PRZEWODNICY PO KRAKOWIE
os. Ogrodowe 18/23, 31-916 Kraków
tel. +48 885 616 358
WYCIECZKI PO
KRAKOWIE
WYCIECZKI PO
MAŁOPOLSCE
CENNIK
KONTAKT
WYCIECZKI SZKOLNE
PIELGRZYMKI
STRONA GŁÓWNA
MUZEA KRAKOWA
TEATRY KRAKOWA
KONCERTY
INNE ATRAKCJE
IMPREZY CYKLICZNE
NIEPEŁNOSPRAWNI
TURYŚCI
INDYWIDUALNI
NOCNE ZWIEDZANIE
Z 'SOWĄ'
GRUPY PRACOWNICZE
ZABYTKI KRAKOWA
MAŁOPOLSKA
KRAKOWIANIE
KULTURA I HISTORIA KRAKOWA
TANIE NOCLEGI
W KRAKOWIE