Jesteś tutaj:Strona główna>Zabytki Krakowa>Chrześcijański Kazimierz> Kościół "Na Skałce"
KOŚCIÓŁ PW. ŚŚ. MICHAŁA ARCHANIOŁA I ŚW. STANISŁAWA BM "SKAŁKA"



  Kościół na Skałce jest jednym z najważniejszych sanktuariów w Krakowie. To tutaj w 1079 roku dokonała się zbrodnia, jak podaje Gal Anonim, popełniona na biskupie krakowskim Stanisławie przez/na zlecenie króla Bolesława Śmiałego. Gal Anonim jest dosyć lakoniczny w słowach – kwituje dyplomatycznie: „Jeden namaszczony przez Boga nie powinien drugiego namaszczonego przez Boga karać cieleśnie”.
  Słowa niewiele mówią, są przyczyną akademickich sporów, które pewnie nigdy nie zostaną ostatecznie rozwiązane. Z pomocą przychodzi biskup Wincenty Kadłubek, ale jest to pomoc, która odpowiada na kilka drażliwych pytań, rodzi jednak wiele następnych. I przede wszystkim, Wincenty Kadłubek, żyjący 150 lat po wydarzeniach, to bajarz, który dość dowolnie interpretuje historię Polski, ubarwia, wprowadza szereg legendarnych wątków.
   Śmierć św. Stanisława, zdaniem Kadłubka wyglądała tak:

   Któregoś razu król Bolesław Śmiały udaje się na wojnę z Kijowem. Zbiera więc drużynę i opuszcza Kraków. W mieście pozostają tylko kobiety, dzieci, starcy oraz ci, którzy nie mogą wziąć udziału w wojnie.
   Po wygranej, mężowie wracają do Krakowa i tutaj zauważają u kobiet ślady zdrady. Karają niewierne żony w taki czy inny sposób, ale kara nałożona przez króla Bolesława jest najsroższa. Władca nakazuje bowiem karmić szczenięta swoimi piersiami. Kara ohydna, nawet mężowie wybaczają, ale nie król.
   W tym momencie za niewiernymi żonami ujmuje się biskup Stanisław, który publicznie, w kościele na Skałce, mówi przeciw królowi. Gdy tylko król dowiaduje się o obmowie zleca zabójstwo, biskup Stanisław zostaje zabity, poćwiartowany, a zwłoki wrzucone do pobliskiego stawu.
   Natychmiast nad sadzawkę nadlatują sępy, próbujące wyjeść ciało Stanisława, zjawiają się jednak i orły, które tak długo krążą wokół ciała zmarłego, aż wierni nie wyciągają szczątek, łączą je ze sobą i wtedy ciało Stanisława w cudowny sposób się zrasta. ów cud jest zapowiedzią, że Polska, niczym ciało Stanisława, zostanie podzielona – chodzi tu o podział dzielnicowy, ale podobnie jak zrosło się ciało biskupa, tak i Polska stanie się kiedyś jednym organizmem.


   Biskup Stanisław został pierwszym polskim świętym. Jego kanonizacja odbyła się w Asyżu w 1253 roku, relikwie zaś sprowadzono na poczesne miejsce, do dzisiaj jego doczesne szczątki znajdują się w Katedrze na Wawelu. Święty Stanisław został patronem Katedry Wawelskiej, patronem Krakowa, Polski i oczywiście kościoła na Skałce.
   W 1472 roku biskup Jan Długosz, zaniepokojony złym stanem sanktuarium sprowadza do Krakowa Paulinów. Od tego roku, aż po dzień dzisiejszy Ojcowie Paulini sprawują opiekę duszpasterską na Skałce.
   Złe chwile dla Skałki, jak i samego Krakowa nadeszły w 1657 roku, kiedy to Szwedzi zdobyli miasto i doszczętnie ograbili. Ten los nie ominął również i Sanktuarium św. Stanisława. Zrujnowany kościół został odbudowany w stylu barokowym dopiero w 1730 roku. Projektantem odbudowanego kościoła był Antoni Müntzer, później prace kontynuował Antoni Solari. W wyniku odbudowy powstała jednolita stylowo świątynia. Zdobieniem wnętrza zajął się Wojciech Rojowski. W ołtarzu głównym umieszczono obraz Tadeusza Kuntze Konicza przedstawiający św. Michała Archanioła (patrona kościoła), obraz ufundowany przez Andrzeja Kostkę Załuskiego. Ołtarze boczne nawiązują do położenia kościoła jak i do samych paulinów i przedstawiają: św. Barbarę - patronkę górników i skalników, św. Pawła, św. Jana Nepomucena oraz św. Rodzinę. Po lewej stronie kościoła znajduje się obraz św. Stanisława a poniżej pień zroszony jego krwią. Przed obrazem wisi krzyż ofiarowany przez Jana Pawła II podczas pielgrzymki do Polski w 1979 roku. Tuż obok znajduje się popiersie Jana Długosza, tego, który sprowadził paulinów na krakowską Skałkę.
  Po prawej stronie umieszczono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej a obok popiersia Augustyna Kordeckiego (proj. Tola Certowiczówna) oraz Jana Pawła II (proj. Adam Wojnar) z informacją o pobycie Ojca Świętego 8 czerwca 1979 roku.
   Zbliżał się rok 1880 i czterechsetna rocznica śmierci Jana Długosza. Wówczas to Józef Łepkowski zaproponował, aby świątynia stała się nekropolią wielkich Polaków. Tak powstała Krypta Zasłużonych, w której do obecnych czasów pochowano trzynastu znakomitych artystów.
   Corocznie w pierwszą niedzielę po 8 maja odbywa się na Skałkę tradycyjna procesja, w pochodzie uczestniczą biskupi z Polski i krajów ościennych, członkowie bractw, przedstawiciele krakowskich uczelni, cechów, mieszkańcy Krakowa i okolic. W takich procesjach wielokrotnie brał udział Karol Wojtyła. Już jako Ojciec Święty, chciał on wziąć udział w takiej procesji. Istotnie, w 900-letnią rocznicę śmierci, czyli w 1979 roku Jan Paweł II przybywa na Skałkę i modli się przed relikwiami św. Stanisława. Przybywa jednak nie 8 maja, a miesiąc później. Być może ówczesne władze obawiały się tej wizyty podczas tradycyjnej procesji. Na pamiątkę odbytej wizyty, przed kościołem stoi pomnik Jana Pawła II, w kościele zaś popiersie Ojca Świętego.
  W ikonografii św. Stanisław ukazywany jest jako biskup z pastorałem. U boku świętego stoi bądź klęczy maleńka postać, z reguły nie przekraczająca wysokości pasa świętego. To rycerz Piotrowin, który według legendy sprzedał na rzecz biskupstwa swoje ziemie. Zbiegiem okoliczności Piotrowin wkrótce umiera, a jego rodzina, nie chcąc się pogodzić z utratą ziemi, stanowczo zaprzecza. Biskup Stanisław, jeszcze za życia wykazywał szczególną moc – potrafił wskrzeszać. Stanął więc nad grobem rycerza, pomodlił się i wówczas Piotrowin wstaje i zaświadcza o sprzedaży ziemi. Na tę pamiątkę, święty Stanisław ukazywany jest u boku maleńkiej postaci (rzadziej kościotrupa) stojącej za plecami świętego.
  Wpływ postaci św. Stanisława jak i samej 'Skałki' na sztukę Krakowa i Małopolski jest ogromny. W wielu punktach miasta można znaleźć nawiązania do wydarzeń z 1079 roku. Wśród najbardziej znaczących można wymienić:

Katedra Wawelska - wizerunki św. Stanisława na fasadzie zachodniej, płycie nagrobnej kardynała Fryderyka Jagiellończyka, polichromii w Kaplicy Trójcy Świętej, ołtarzu w Kaplicy Czartoryskich

Kościół Mariacki - rzeźba w zwieńczeniu Ołtarza Mariackiego, ołtarz w nawie bocznej północnej

Pawilon Wyspiański 2000 - witraż proj. Stanisława Wyspiańskiego

Dom św. Stanisława - ul. Kanonicza 19

Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego - wizerunek z tarczą na fasadzie budynku

GALERIA KOŚCIOŁA
NA SKAŁCE

  Na co zwrócić uwagę:

 • Stopień pierwszego kościoła zroszony krwią św. Stanisława
 • Sadzawka z wodą mineralną
 • Krypta Zasłużonych

   Osoby związane z kościołem:

 • Święty Stanisław BM
 • Bolesław Śmiały
 • Gal Anonim
 • Wincenty Kadłubek
 • Jan Długosz
 • Antoni Muntzer
 • Jan Jerzy Lehnert
 • Wojciech Rojowski
 • Jan Paweł II


   Pochowani w Krypcie Zasłużonych:

 • Jan Długosz
 • Wincenty Pol
 • Lucjan Siemieński
 • Henryk Siemiradzki
 • Józef Ignacy Kraszewswki
 • Teofil Lenartowicz
 • Adam Asnyk
 • Stanisław Wyspiański
 • Jacek Malczewski
 • Karol Szymanowski
 • Tadeusz Banachiewicz
 • Ludwik Solski
 • Czesław Miłosz


PRZEWODNICY PO KRAKOWIE
os. Ogrodowe 18/23, 31-916 Kraków
tel. +48 885 616 358
WYCIECZKI PO
KRAKOWIE
WYCIECZKI PO
MAŁOPOLSCE
CENNIK
KONTAKT
WYCIECZKI SZKOLNE
PIELGRZYMKI
STRONA GŁÓWNA
MUZEA KRAKOWA
TEATRY KRAKOWA
KONCERTY
INNE ATRAKCJE
IMPREZY CYKLICZNE
NIEPEŁNOSPRAWNI
TURYŚCI
INDYWIDUALNI
NOCNE ZWIEDZANIE
Z 'SOWĄ'
GRUPY PRACOWNICZE
ZABYTKI KRAKOWA
MAŁOPOLSKA
KRAKOWIANIE
KULTURA I HISTORIA KRAKOWA
TANIE NOCLEGI
W KRAKOWIE