Jesteś tutaj: Strona główna >Zabytki Krakowa > Stare Miasto > Kościół Mariacki
  KOŚCIÓŁ MARIACKI



   Pierwsze wzmianki dotyczące Kościoła Mariackiego pochodzą z roku 1222, kiedy to biskup krakowski Iwo Odrowąż sprowadza Ojców Dominikanów do Krakowa. Wówczas też ustala nową siedzibę parafii dla miasta Krakowa nieco dalej od Wzgórza Wawelskiego, chodzi tu oczywiście o kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, popularnie zwany Kościołem Mariackim. Decyzja o wyznaczeniu tegoż kościoła jako parafialnego jest dziś szeroko dyskutowana przez historyków. Być może wówczas nastąpiła lokacja Krakowa przez Leszka Białego, to jednak skrywają mroki dziejów. W 1241 roku w wyniku najazdu tatarskiego zginęły dokumenty świadczące o tym wydarzeniu, za pierwszą lokację uznaje się tą, wydaną przez Bolesława Wstydliwego 5 czerwca 1257 roku.
   W ciągu dwóch następnych stuleci, świątynia była stopniowo rozbudowywana. Rozbudowa trwała długo i dość opornie wskutek kolejnych najazdów Tatarów oraz niepewnej sytuacji politycznej Polski podzielonej na dzielnice. Istotne przekształcenia mają miejsce dopiero za panowania Kazimierza Wielkiego. Na lata 1355-65 Mikołaj Wierzynek wydłuża prezbiterium kościoła. Tworzy przy tym wspaniały zespół rzeźb w przyłuczach okien oraz pod gzymsem, będących do dzisiaj przedmiotem dyskusji dla historyków sztuki (patrz tutaj).
   W 1478 dobudowane zostają kaplice boczne oraz podwyższona zostaje północna wieża, mająca odtąd pełnić funkcję strażnicy na wypadek pożaru bądź ataku wroga.

   Kościół Mariacki otoczony jest szeregiem pomników, epitafiów, pochodzących z różnych okresów historii. Wśród nich znajdują się: Epitafium Władysława Łuszczkiewicza - malarza, wieloletniego rektora Akademi Sztuk Pięknych, Zygmunta Glogera - krakowskiego aptekarza z końca XIX w.

   Od wschodniej strony przy bocznej, południowej kaplicy św. Jana Nepomucena znajduje się płaskorzeźba Czesława Dźwigaja przedstawiająca świętych polskich. Od zachodu zdobią kościół dwie tablice, jedna poświęcona dwusetnej rocznicy bitwy pod Wiedniem (wyk. Pius Weloński), druga ufundowana na pamiątkę beatyfikacji Anieli Salawy (wyk. Czesław Dźwigaj).

   Do Kościoła Mariackiego można dostać się od strony zachodniej, północnej lub południowej. Wszystkie trzy wrota wykonane zostały w 1929 roku po długiej odnowie świątyni.

   Wnętrze kościoła zachwyca splendorem, bogactwem, strzelistością konstrukcji. Rzeczywiście, Kościół Mariacki jest jedną z wyższych budowli średniowiecznego Krakowa, wysokość sklepienia mierzy 28 metrów. Kościół Mariacki jest również jednym z najdłuższych, mierzy on bowiem 80 metrów.
   Najwybitniejszym dziełem zdobiącym świątynie jest Ołtarz Mariacki. Ołtarz budowany był w latach 1477 - 1489 przez pochodzącego z Norymbergii Wita Stwosza. Rzeźbiarz wykonał dzieło jako pentaptyk, na który składaja się główna szafa ołtarzowa, dwa skrzydła ruchome oraz dwa skrzydła nieruchome.
   Wit Stwosz wykonał dla świątyni jeszcze jedno dzieło - jest nim krucyfiks wykonany na zamówienie mincerza królewskiego Henryka Schlackera. Chrystus Ukrzyżowany ukazany został w wyjątkowo subtelny sposób, z dobrą znajomością anatomii ciała ludzkiego, z zarysowaniem wszystkich cech człowieka konającego. Nietypowo dla wizerunku gotyckiego, Chrystus ma otwarte usta, przez które widać język i zęby. Na klatce piersiowej wyrzeźbiona została kropelka śliny.
   Niewątpliwą ozdobą prezbiterium są stalle zdobione płaskorzeźbami na zapleckach. Płaskorzeźby przedstawiają: Drzewo Jessego, Narodziny Maryi, Ofiarowanie Maryi w Świątyni, Zaślubiny Maryi i Józefa, Zwiastowanie, Boże Narodzenie, Obrzezanie, Pokłon Trzech Króli, Ofiarowanie Jezusa Chrystusa w Świątyni, Jezus Chrystus nauczający, Jezus Chrystus zmartwychwstały pojawiający się przed Maryją, Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, Koronacja Najświętszej Maryi Panny oraz Matka Boska Loretańska. Zaplecki są dziełem Fabiana Moellera i zostały wykonane w pierwszej połowie XVII wieku.
  Tuż przy Ołtarzu Wita Stwosza znajdują się obrazy 'Matki Boskiej Łaskawej' z 1709 roku i restaurowany przez Bronisława Abramowicza oraz 'Ukrzyżowanie Chrystusa' z 2 poł XVIII wieku. Tam też znajduje się płyta epitafijna Jacka Łopackiego - archiprezbitera Kościoła Mariackiego, odpowiedzialnego za barokizację kościoła w XVIII wieku.
  Między prezbiterium a nawą główną znajdują się pomniki rodzin Cellarich i Montelupich. Rodzinę Montelupich reprezentują Sebastian (zm. 1600) i jego żona Urszula, Walerian (zm. 1613) i jego żona Anna. Wśród członków rodziny Cellarich widoczni są Paweł i jego żona Małgorzata (na górze) oraz Andrzej i jego żona Małgorzata.

  Na lata 1887 - 91 przypada wielka restauracja Kościoła Mariackiego. Głównym architektem odnowy zostaje Tadeusz Stryjeński, natomiast nad wystrojem wnętrza czuwało wielu znakomitych polskich artystów: Jan Matejko, Zygmunt Langman, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Tadeusz Dmochowski i wielu innych.
   Jan Matejko wykonał dla kościoła przepiękną polichromię wyobrażającą anioły trzymające instrumenty muzyczne oraz szarfy z wersetami Litanii Loretańskiej (w prezbiterium) oraz Antyfony (w nawie głównej). Dodatkowo ściany zdobią namalowane herby Krakowa, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz licznych krakowskich cechów.
   Przy opracowaniu polichromii i jej malowaniu pomagali Matejce, wówczas młodzi, bo zaledwie dziewiętnastoletni uczniowie Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer. Oni to wykonali wspólnie witraże zdobiące okno nad chórem zakonnym. Oni tez startowali w konkursie na projekt witraży w pierwszych od strony ołtarza głównego witrażach na ścianach bocznych. Ostatecznie jednak wybrano Tadeusza Dmochowskiego, który zaprojektował witraże z wizerunkami Matki Boskiej Częstochowskiej i Matki Boskiej Ostrobramskiej.
  Podczas renowacji uratowano pozostałe witraże z XV wieku. Owe szkła pieczołowicie zrekonstruowano i w liczbie 120 umieszczono w absydzie kościoła.
  Kościół Mariacki jest miejscem, gdzie znajdują się wspaniałe obrazy, rzeźby i pomniki epitafijne. Na belce tęczowej wyrzeźbiony został Jezus Chrystus (warsztat Wita Stwosza). Sama belka z godłami Polski i Litwy, trzymanymi przez anioły jest dziełem XIX-wiecznych autorów. Widnieje na niej łaciński napis: Salvum fac populum tuum, Domine, et benedic haereditati tuae (Zbaw lud swój, błogosław dziedzictwu Twemu) (Księga Psalmów 28, 9). Na filarach oddzielających nawę główną od naw bocznych powieszone są obrazy, malowane w większości przez Jana Chrzciciela Pittoniego. Są to: Męczeństwo św. Sebastiana, Wizja św. Filipa Nereusza, Zwiastowanie Najświętszej Maryi Panny, Pokłon Trzech Króli, Maria Magdalena.
  Drugim z malarzy obecnych w kościele jest Łukasz Orłowski. Namalował on Świętą Agnieszkę

  Kościół Mariacki otoczony jest licznymi kaplicami:

Kaplica św. Antoniego, w centralnej części znajduje się figura tegoż świętego. W Średniowieczu więźniowie skazani na śmierć spędzali tu ostatnią swą noc w życiu.

Kaplica Matki Boskiej Loretańskiej, kaplica ta powstała poprzez oddzielenie kratą części lewej nawy bocznej. Wewnątrz znajduje się ołtarz przypisywany Franciszkowi Placidiemu.

Kaplica św. Jana Chrzciciela, wewnątrz pochowani są Seweryn Boner (bankier Zygmunta Starego) oraz jego żona Zofia z Bethmanów. Ich nagrobki zdobią płyty wykonane w warsztacie Hansa Vischera w Norymberdze, zaprojektowane przez Stanisława Stwosza. Kaplicę zdobi polichromia wykonana przez Józefa Mehoffera. W późnobarokowym ołtarzu znajduje się obraz św. Jana Chrzciciela, po bokach obrazu stoją figury świętych Jana Nepomucena i Jana Kantego.

Kaplica św. Wawrzyńca, kaplicę zdobi późnobarokowy ołtarz z obrazem przedstawiającym 'Męczeństwo św. Wawrzyńca'

Kaplica Archanioła Michała, w kaplicy znajduje się ołtarz z obrazem 'Matki Boskiej z Dzieciątkiem' malowany przez Wojciecha Dembowskiego

Kaplica Przemienienia Pańskiego, wewnątrz kaplicy znajduje się ołtarz przypisywany Franciszkowi Placidiemu i obrazem przedstawiającym 'Przemienienie na górze Tabor'.

Kaplica św. Jana Nepomucena, wewnątrz pochowani zostali Piastowie z lini Oświęcimsko-Zatorskiej. Twórcą polichromii są Włodzimierz Tetmajer (ściany) oraz Jan Bukowski (sklepienie)

Kaplica Aniołów Stróżów, wewnątrz znajduje się tryptyk przedstawiający św. Stanisława ze Szczepanowa. Jego wykonanie przypisywane jest Stanisławowi Stwoszowi.

Kaplica św. Walentego, w ołtarzu znajduje się kopia obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej przypisywana malarzowi Rafałowi Hadziewiczowi. Drugi obraz 'Uzdrowienie obłąkanego przez św. Walentego' namalowany został też przez Rafała Hadziewicza. W centralnej części kaplicy znajduje się renesansowy nagrobek Marcina Leśniowolskiego, starosty łosickiego i zatorskiego i ufundowany przez żonę Annę Oborską.

Kaplica św. Łazarza, w późnobarokowym ołtarzu znajduje się obraz 'Wskrzeszenie św. Łazarza'.

Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej. Kaplicę zdobi kopia wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. W tejże kaplicy brała ślub słynna para Jadwiga Mikołajczykówna i Lucjan Rydel. Ich wesele uwiecznił Stanisław Wyspiański w swoim dramacie. W kaplicy wystawiony jest Najświętszy Sakrament i odbywa się Wieczysta Adoracja.

Kaplica Nawrócenia św. Pawła (Kaufmanów) - od strony zewnętrznej widoczny jest balkonik przynależny do tejże kaplicy. Tuż obok balkonu Kaufmanów znajduje się dzwonek za konających

Poza polichromią i licznymi ołtarzami, w kościele znajduje się kilkanaście malowideł należących do arcydzieł sztuki światowej. Znajdują się w kościele obrazy Gimbattisty Pittoniego oraz Łukasza Orłowskiego.
  Kościół Mariacki jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów miejscem, fakt ten jednak nie może dziwić, gdyż mury kościoła kryją w sobie rzedkie i niezwykłe piękno.

   Osoby związane z kościołem:

  • Iwo Odrowąż
  • Mikołaj Wierzynek
  • Maciej Herring
  • Franciszek Wiechoń
  • Wit Stwosz
  • Stanisław Stwosz
  • Śwętosław Milczący
  • Jan Maria Padovano
  • Jacek Łopacki
  • Jan Matejko
  • Stanisław Wyspiański
  • Józef Mehoffer
  • Tadeusz Stryjeński
  • Tadeusz Dmochowski
  • Włodzimierz Tetmajer
  • Jan Bukowski
  • Michał Korpal
  • Jadwiga Mikołajczykówna i Lucjan Rydel
  • Jan Paweł II

   Na co zwrócić uwagę:

 • Ołtarz Wita Stwosza
 • Hejnał z Wieży Mariackiej
 • Krucyfiks Wita Stwosza
 • Ołtarz św. Stanisława
 • Cyborium Jana Marii Padovano
 • Witraże z XV wieku
 • Witraże Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera
 • Polichromia Jana Matejki
 • Witraże Tadeusza Dmochowskiego
 • Kaplica Jana Nepomucena
 • Szczątki doczesne Świętosława Milczącego
 • Płyty nagrobne Betmanów i Bonerów
 • Dzwonek za konających
 • Balkonik Kaufmanów
 • Obrazy Jana Chrzciciela Pittoniego

   Zwiedzanie:

 poniedziałek - sobota w godz. 11:30 - 18:00,
niedziela godz. 13:30 - 18:00

Bilety:
zwykły 10 zł,
ulgowy 5 zł

Szczegóły dotyczące zwiedzania tutaj

GALERIA KOŚCIOŁA
MARIACKIEGO
WYCIECZKI SZKOLNE
PIELGRZYMKI
STRONA GŁÓWNA
MUZEA KRAKOWA
TEATRY KRAKOWA
KONCERTY
INNE ATRAKCJE
IMPREZY CYKLICZNE
NIEPEŁNOSPRAWNI
TURYŚCI INDYWIDUALNI
NOCNE ZWIEDZANIE
Z 'SOWĄ'
GRUPY PRACOWNICZE
ZABYTKI KRAKOWA
MAŁOPOLSKA
TANIE NOCLEGI
W AKADEMIKACH
UNIWERSYTETU
JAGIELLOŃSKIEGO
PRZEWODNICY PO KRAKOWIE
os. Ogrodowe 18/23, 31-916 Kraków
tel. +48 885 616 358
WYCIECZKI PO KRAKOWIE
WYCIECZKI PO MAŁOPOLSCE
CENNIK
KONTAKT